Slaviction.com

Twoje słowiańskie miejsce w sieci

Swaróg
Bogowie słowiańscy Słowianie

Swaróg – słowiański bóg słońca i ognia

Bóstwa solarne w wielu wierzeniach sprawowały najważniejszą lub jedną z kluczowych ról. Słońce od zawsze stanowiło ważny element życia człowieka, więc nie może dziwić fakt, że również nasi słowiańscy przodkowie posiadali boga o imieniu Swaróg, który związany był właśnie z dzienną gwiazdą.

Swaróg jest bogiem, któremu według źródeł oddawali cześć zarówno Słowianie wschodni, jak i zachodni. Przybliżenie tej postaci jest jednak trudne, gdyż nie zachowały się żadne źródła pisane, które w pełni mogłyby opisać jego kult.

Swaróg - bóg słońca, ognia i kowalstwa - Słowiański Bestiariusz

Za co odpowiedzialny był Swaróg? Był nie tylko bogiem słońca, ale również całego nieboskłonu, ognia i kowalstwa. Istnieje mit, według którego to właśnie Swaróg wykuł Słońce oraz pozostałe ciała niebieskie i umieścił je na niebie.

Znaleźć możemy również opowieść mówiącą, że Swaróg zapadł w głęboki sen, podczas którego stworzył świat, oddając go następnie pod władanie innych bogów. Sam nie mógł wpływać na to, co dzieje się na świecie, jednak oddziaływał na wolę bogów. Przebudzenie Swaroga miałoby oznaczać koniec świata. Miał być również tym, który zesłał ludziom pierwsze narzędzia do obróbki żelaza.

Zgodnie z przytoczoną wyżej opowieścią, przez wielu Swaróg uważany jest za najwyższego boga, który stworzył i władał wszystkimi pozostałymi bóstwami. W tradycji wschodniej znajdziemy informacje, jakoby Swaróg miał być odpowiednikiem greckiego Hefajstosa, boga kowali, natomiast jego synowie, Swarożyc i Dadźbóg, mieli być bogami odpowiednio słońca i ognia. Jednym ze źródeł tego twierdzenia może być glosa do przekładu kroniki bizantyńskiego kronikarza Jana Malali z X lub XI wieku.

„Po śmierci Hefajstosa, którego i Swarogiem zowią, panował Egipcjanom syn jego Słońce (Helios), którego nazywają i Dażbogiem…”

Istnieją jednak wątpliwości czy fragment ten faktycznie został przetłumaczony z kroniki, czy został dodany dużo później. Aleksander Bruckner jest jednym z badaczy, który twierdzi, iż „te glosy wpisywała ręka ruska w ciągu XI wieku” i wskazuje, że według innych znawców słowiańszczyzny, glosa może pochodzić nawet z XIII wieku.

Svarog, a Smith God for Thor's Day | Artyści

Swaróg kojarzony jest również z prawodawstwem. A. Bruckner w “Mitologii słowiańskiej i polskiej” przytacza fragment kroniki hipackiej z 1114 roku, który mówi „dlatego nazwali go bóg Swarog, ponieważ przedtem kobiety jak bydło były (komu chciała, dziecko oddawała), Feost zaś ustanowił, żeby jeden mąż jedną żonę miewał, a kobieta za jednego męża „posagała”, przestępcę zaś, aby wrzucić w piec ogniowy.”.

Badacze nie są zgodni, gdzie w hierarchii panteonu słowiańskiego mógłby znajdować się Swaróg. Duża część z nich uznaje go za jednego z najważniejszych bogów, o ile nie najważniejszego, istnieją również głosy, które marginalizują jego rolę.

Równie problematyczne może być ustalenie stosunków pomiędzy Swarogiem a Swarożycem. Według A. Brucknera wskazująca na odojcowskie pochodzenie imienia Swarożyc końcówka –yc może być również wykorzystana do utworzenia zdrobnienia, wyrażenia, które można określić jako pieszczotliwe. Jak jednak zaznacza A. Gieysztor, sprawę powiązania między oboma bogami rozstrzygać powinna analiza porównawcza zachowanych przekazów, które w większym stopniu wskazują jednak na stosunki ojca i syna.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku Dadźboga. Najczęściej określany jest jako drugi z synów Swaroga, jednak nie brakuje opinii, jakoby imiona Swaróg oraz Dadźbóg, ale też Swarożyc oraz Dadźbóg, określały to samo bóstwo, co wynikać ma z regionalnych różnic w kulcie.

Podobnie jak Weles, który przybierać miał postać Żmija, również Swaróg miał mieć swoje zwierzęce wcielenie. Raróg, przedstawiany najczęściej jako ognisty sokół, strzec miał wrót do krainy bogów. Nie ma jednak pewności, jak i zgody pomiędzy badaczami, czy Raróg faktycznie był zoomorficznym przedstawieniem Swaroga, czy sprawował rolę jego towarzysza.

Bibliografia

1. A. Bruckner „Mitologia słowiańska i polska”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980

2. A. Gieysztor “Mitologia Słowian”, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 2006

3. S. Urbańczyk “Religia pogańskich Słowian”, Wydawnictwo Studium Słowiańskiego Uniw. Jagiellońskiego, Kraków 1947

Wpadnij na naszego Instagrama i Facebooka 😉